Είχα καιρό να είμαι ο εαυτός μου. Εκτός σπιτιού, δηλαδή. Να συμπεριφέρομαι δίχως σκέψη, όμως, όχι απερίσκεπτα. Να μη φοβάμαι πως αν πω κάτι ο άλλος θα προσβληθεί, θα παρεξηγηθεί ή θα θεωρήσει ότι θέλω να φανώ άνωθεν του, γιατί έχω βγάλει ένα πανεπιστήμιο και ξέρω να χειρίζομαι τη -μητρική μου- γλώσσα ορθά. Να λέω το κάθε μου κουσούρι, τη λεπτομέρεια που με χαρακτηρίζει σαν άνθρωπο. Να κυκλοφορώ με τις πιτζάμες μπροστά του, να γελάω παραπάνω από υστερικά (καλά, μεταξύ μας, αυτό το κάνω ούτως ή άλλως), να βλέπω ταινία/ σειρά και να σχολιάζω ασταμάτητα δίχως να ντραπώ, να συζητάω σοβαρά δίχως να σκεφτώ ότι θα μου πουν πως ο χαβαλές πρέπει να υπερτερεί του σοβαρού και το αραλίκι να δίνει επιτέλους κάποιες στιγμές το άραγμά του σε σοβαρές καρποφόρες κουβέντες, οι οποίες σε κάνουν να συνειδητοποιείς δυνατότητες και κομμάτια του εαυτού σου, τα οποία δεν είχες πιστέψει πως διαθέτεις. Είναι ωραίο να είσαι ο εαυτός σου και να μπορείς να είσαι ο εαυτός σου ελεύθερα. 

Μα πιο ωραίο είναι να ανακαλύπτεις πως σ' ένα τόπο που κάποτε είχες χάσει την ελπίδα, την ξαναβρίσκεις στο πρόσωπο ενός φίλου και μάλιστα καλού. Ενός φίλου που προσπαθεί να σε βοηθήσει και το καταφέρνει, ενός φίλου που όταν κατεβαίνεις επίπεδο σου το λέει κατάμουτρα για να σε προστατέψει και σου δίνει ένα υπόδειγμα καθοδήγησης γιατί σε νοιάζεται κι ενδιαφέρεται για σένα. Είναι ωραίο όταν έχεις δίπλα σου ανθρώπους, που ενδιαφέρονται για σένα με αυτή την έννοια. Κι είναι ακόμη πιο όμορφο, όταν ενώ ξέρεις πως οι άνθρωποι που πρέπει να σε περιβάλλουν είναι must να είναι του ίδιου ή υψηλότερου επιπέδου από εσένα. Επιπέδου, όχι μορφωτικού, αλλά ανθρώπινου. Γιατί κακά τα ψέματα, η ισορροπία είναι μέτρον άριστον. Όταν έχεις δίπλα σου κάποιον που είναι level άνωθεν σου, θες να φτάσεις κι εσύ εκεί. Τούτη η διαδικασία είναι που αξίζει. 

Ποτέ μου δεν υποτίμησα ανθρώπους. Για κανένα λόγο. Ίσως κατά καιρούς υποτίμησα τον εαυτό μου, αλλά τους άλλους ποτέ. Ακόμα δεν υποτιμώ τους άλλους, μα τώρα πια έχω πάψει να υποτιμώ και μένα. Απλώς τώρα ξέρω να τους διαχωρίζω καλύτερα και να αντιλαμβάνομαι τι μου προσφέρει ο καθένας και τι μπορώ να προσφέρω εγώ σε αυτούς. Γιατί κι η προσφορά είναι μεγάλο κομμάτι του εαυτού μας. Οι σχέσεις, γλυκόπικρη η αλήθεια, είναι δούναι και λαβείν. Κάποιος δίνει, κάποιος παίρνει, μπορεί να ναι και αμφίδρομο, μπορεί να μη συμβεί ταυτοχρόνως. Συμβαίνει, όμως. 

Μετά από καιρό, είμαι καλύτερα από ποτέ. Κι αν ακούγεται κλισέ, είναι επειδή ισχύει. Έχω δρόμο ακόμα, δρόμο που πάντα θα έχω να διανύσω, μα συνειδητοποιώ πως έχω συνοδοιπόρο αυτή τη φορά. Βέβαια, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Πόσο μάλλον οι άνθρωποι. Αυτό, όμως, δε σημαίνει πως υποβιβάζεις την αξία τους ή τη δική σου. Αν η μοναξιά είναι άσχημο πράγμα, μια ζωή δίχως φίλους είναι δυο φορές πιο μοναχική. Ο άνθρωπος, πιστεύω, μπορεί να ζήσει δίχως το συγγενικό κλοιό. Μπορεί να ζήσει και δίχως τον έρωτα. Δίχως φίλους, όμως, αδυνατεί να πορευτεί, να μάθει να περπατά. Καμιά φορά, καθώς χρησιμοποιείς τη στραταρίδα μαζί τους, αυτό παρερμηνεύεται από άλλους ή απ' τους ίδιους. Κακώς ή καλώς, συμβαίνει κι αυτό. Αν πάψεις να λες το στράτα- στρατούλα, όμως, λόγω αυτού έχεις χάσει και τη μάχη και τον πόλεμο. Οι φίλοι είναι εκεί, όπως τους θες να είναι κι όπως θέλουν να είναι, όχι όπως καθορίζουν οι άλλοι. Γιατί μαζί καθορίζετε περισσότερα απ' όσα θα καθόριζες μονάχος σου. 

Το επόμενο ποτήρι που θα τσουγκρίσετε, ας είναι στην υγειά των φίλων. Των φίλων που χάσαμε, που ξεχάσαμε, που έχουμε ακόμα πλάι μας, που θα αποκτήσουμε στο μέλλον. 

Η μαύρη γάτα