Ξέρω έχω μιλήσει άπειρες φορές γι αυτές τις ταινίες. Τα κατά καιρούς μαθητούδια μου έχουν βαρεθεί να με ακούν να τις αναφέρω και να με παρακολουθούν να χάνομαι - στιγμιαία- καθώς ταξιδεύω ξανά στον φανταστικό χώρο της 7ης τέχνης και πιο συγκεκριμένα τριών ταινιών. Πρόκειται για τρεις ταινίες που νομίζω έχουν επηρεάσει κατά πολύ τον τρόπο με τον οποίο θα ήθελα να εξελιχθώ παιδαγωγικά ως καθηγήτρια. Ποιες είναι αυτές; 

Ας πάρουμε το πράγμα απ' την αρχή: Dead poets society A.k.a.Ο κύκλος των χαμένων ποιητών. Αν και γυρισμένη το '89, μπορεί να πει κανείς πως αν μη τι άλλο είναι διαχρονικότατη. Ο Robin Williams ενσαρκώνει τον καθηγητή John Keating, έναν καθηγητή που -νομίζω- όλοι ευχόμαστε να είχαμε. Σ' ένα οικοτροφείο αρρένων το 1959, ένας καθηγητής καταφέρνει όχι μόνο οι μαθητές τους να αγαπήσουν την ποίηση αλλά και να μάθουν να ζουν, αδράττοντας τη μέρα! Carpe diem, boys, η ατάκα που συνοδεύει και χαρακτηρίζει συνάμα την ταινία. Εμπνευσμένος ρόλος, ομολογουμένως! Μέσα από ένα σύστημα που το μόνο που επιδιώκει είναι να ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα (σας θυμίζει κάτι;!), ο Keating κερδίζει την συμπάθεια και το ενδιαφέρον των μαθητών του με τον "παράδοξο" τρόπο διδασκαλίας του, εμπνέοντας τους. Oh captain, my captain τον φωνάζουν τα παιδιά , συνεπαρμένα απ' την διδασκαλία του ποιήματος του Whitman κι όχι Oh shepard, my shepard γιατί δεν είναι πια πρόβατα, ούτε αυτός ποιμένας. Αν και στο οικοτροφείο θεωρούν πως ένας 17χρονος νεαρός δεν μπορεί να σχηματίσει ελεύθερα τη γνώμη του (ξαναρωτώ, σας θυμίζει κάτι;!), ο Keating αποδεικνύει το αντίθετο κι ένας ένας, οι μαθητές τον "ακολουθουν". 

Καλύτερη σκηνή: όταν τους ζητά να σκίσουν τις σελίδες της εισαγωγής του σχολικού εγχειριδίου, η ανάλυση του ποιήματος απ' το οποίο προκύπτει το γνωστό Carpe diem, boys, οι αλλεπάλληλες μιμήσεις ηρώων του Σαίξπηρ, όταν αναγκάζει τον Ethan Hawke να φτιάξει μόνος του ένα ποίημα και η τελική που ένας- ένας οι μαθητές ανεβαίνουν στα έδρανα τους για να τον αποχαιρετήσουν μιας και τον διώχνουν από το σχολείο. (Ναι, είναι πολλές!)

Αγαπημένη ατάκα: Carpe diem και Damn it, Neil! The name is Nuwanda! 

Μετά τον κύκλο των χαμένων ποιητών- που μόνο χαμένοι δεν είναι- ακολουθεί το Dangerous Minds του '95. Πρόκειται για μια ταινία βασισμένη σε αυτοβιογραφία μίας πρώην πεζοναύτη, η οποίο διορίζεται σ΄ ένα σχολείο γεμάτο Αφροαμερικανούς και Ισπανούς μαθητές. Το παρατσούκλι που της δίνουν απ' το πρώτο μάθημα (Άσπρο ψωμί, μιας κι ήταν καυκάσια) την ωθεί να εμφανιστεί την επομένη με δερμάτινο μπουφάν μαθαίνοντας τους καράτε. Κεντρίζει το ενδιαφέρον τους τόσο , όσο για να το χάσει. Για να τους προσεγγίσει ξανά αφορμάται από το Mr. Tambourine Man του Bob Dylan,

επιβραβεύοντας την κάθε τους προσπάθεια, ενώ παράλληλα τους δωροδοκεί δίνοντας τους ως αρχικό βαθμό Α με την μόνη προσπάθεια να τον διατηρήσουν καθ' όλη τη σχολική χρονιά. Φυσικά, όσα διδάσκει είναι εκτός του αναλυτικού προγράμματος, κάτι που εξοργίζει τις σχολικές αρχές πιέζοντας της να παραμείνει αυστηρά εντός του προγράμματος. Και σε αυτή την ταινία, η καθηγήτρια (Michelle Pfeiffer) συνδέεται στενά με τους μαθητές της αλλά κυρίως με τρεις από αυτούς που την έχουν περισσότερο ανάγκη, αποδεικνύοντας πόσο σημαντικό είναι για τον μαθητή να αναπτυχθεί και να καλλιεργηθεί αυτή η σχέση μεταξύ τους. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς αν και αποφασίζει να φύγει απ' το σχολείο, οι μαθητές της καταφέρνουν να την πείσουν να παραμείνει.

Καλύτερη σκηνή: η εμφάνιση της Pfeiffer με δερμάτινο. 

Αγαπημένη ατάκα: Mr. Grandey: This wouldn't happened to have to have been their reward for reading poetry would it? Louanne: In my classroom, poetry is its own reward.

Αξίζει να σημειωθεί και το σάουντρακ της ταινίας, απ' τους Coolio.

Τρίτη και τελευταία, το Χαμόγελο της Μόνα Λίζα a.k.a Mona Lisa's smile. Εδώ έχουμε κάτι αντίστοιχο του Κύκλου των Χαμένων Ποιητών. Βασισμένο κι αυτό σε βιβλίο μας παρουσιάζει ένα οικοτροφείο θηλέων στην δεκαετία του '50 που προετοιμάζει τις "δεσπονίδες" πως να γίνουν γυναίκες του Στέπφορντ κάτω από ένα κολέγιο που θεωρητικά διδάσκει ελεύθερες τέχνες. Η Julia Roberts είναι η καθηγήτρια που αναλαμβάνει να τους διδάξει ιστορία της τέχνης, η οποία όταν συνειδητοποιεί πως γνωρίζουν όλο το εγχειρίδιο πριν καλά-καλά ξεκινήσει η χρονιά, αποφασίζει να τους διδάξει μοντέρνα τέχνη κι όχι μόνο. Αποσκοπεί κυρίως στο να διαφοροποιήσει την επόμενη γενιά, "δημιουργώντας" δυναμικές γυναίκες κι όχι άβουλες γλάστρες δίπλα σε ένα παχύ πορτοφόλι. Η ιστορία επικεντρώνεται τόσο στην θετική επιρροή της καθηγήτριας, όσο και στις ζωές τριών απ' τις μαθήτριες. Φυσικά κι εδώ, η απόφαση της Katherine Ann Watson (Roberts) να βγει εκτός διδακτικού προγράμματος, την βρίσκει αντιμέτωπη με τις σχολικές αρχές με τα ίδια αποτελέσματα όπως και στους χαμένους ποιητές. Ακόμη κι έτσι, όμως, εκείνη κατάφερε να μεταδώσει στις μαθήτριες της εκείνα που το στενό αναλυτικό πρόγραμμα δε θα μπορούσε σε καμία περίπτωση.

Καλύτερη σκηνή: όταν τους βάζει να αναρωτηθούν τι είναι τέχνη.

Αγαπημένη ατάκα: What is art?

Κι εδώ το σάουντρακ από τον Seal.

Μπορεί για κάποιους οι παραπάνω ταινίες να θεωρούνται βαρετές. Για μένα πάλι όχι. Όσες φορές κι αν τις δω δεν βαριέμαι ποτέ. Ίσως επειδή βλέπω στοιχεία που θα ήθελα να έχει ο εαυτός μου στο μέλλον. Ίσως επειδή οι φανταστικοί και μη, αυτοί χαρακτήρες είναι τρόπον τινά το πρότυπό μου. Ίσως επειδή... η τέχνη είναι υποκειμενική. Ή μήπως όχι; 

* William Arthur Ward

Η μαύρη γάτα