Βλάκες όλου του κόσμου, ενωθείτε!
Υπάρχουν άνθρωποι που προτιμούν να τους αποκαλέσεις οτιδήποτε άλλο εκτός από χαζούς. Τολμώ να πω ότι ανήκω κι εγώ σε αυτή την κατηγορία. Πάντα με εξίταρε η ίδια η ιδέα του νου, ως κάτι το αχανές χωρίς όρια, που – ίσως- και να μην ανακαλύψουμε ποτέ. Το τι μας καθιστά χαζούς και τι όχι, διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κι αυτό ισχύει όχι βάσει του περιβάλλοντος στο οποίο έχουμε μεγαλώσει κι έξυπνος είναι αυτός που επιλύει μαθηματικά προβλήματα ή ξέρει να καθαρίζει πατάτες πιο γρήγορα απ’ όλους, αλλά ούτε και βάσει των επιδόσεων μας στο σχολείο. Μια καρτέλα δεν καθορίζει το ποσοστό ευφυΐας μας, σε καμία των περιπτώσεων. Ο καλύτερος μαθητής δεν είναι ο εξυπνότερος πάντα αλλά ο πιο πρόθυμος. Κι όμως, επιτρέπουμε σε μια καρτέλα να αξιολογεί τη νοημοσύνη μας. Ποιό είναι το ποσοστό το οποίο ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, όμως;
Ο Howard Gardner, καθηγητής του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ έχει διατυπώσει μία θεωρία περί διαφορετικών είδη νοημοσύνης. Σύμφωνα μ’ εκείνον από διαφορετικά σημεία του εγκεφάλου πηγάζουν κι ανάλογα είδη νοημοσύνης. Έτσι, το κάθε άτομο είναι σε θέση να τ’ αναπτύξει και να τα καλλιεργήσει αν του δοθεί αυτή η δυνατότητα. Πέραν της γλωσσικής και της λογικομαθηματικής νοημοσύνης, ο καθηγητής ανακάλυψε άλλα εφτά είδη νοημοσύνης: την σωματική- αισθητική ( ανεπτυγμένη στους χορευτές και στους αθλητές), την μουσική, εκείνη της αντίληψης του χώρου, την ενδοπροσωπική ( η προσέγγιση των βαθύτερων αισθημάτων κι επιθυμιών – κλαψιάρηδες όλου του κόσμου ενωθείτε!), την διαπροσωπική ( η κατανόηση των νοητικών καταστάσεων των άλλων), την φυσιογνωστική ( αναγνώριση και κατηγοριοποίηση της φύσης) και την υπαρξιακή ( to be or not to be? ένα πράγμα!).
Τούτη η ανακάλυψη είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς παρουσιάζει μια θεωρία βάσει της οποίας είμαστε όλοι σχεδόν εν δυνάμει έξυπνοι. Σίγουρα, όσο ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας, βρισκόμαστε μπροστά σε χαρακτηριστικά μας τα οποία θεωρούμε μειονεκτήματα. Η παραπάνω θεωρία, όμως, θεωρώ πως παρουσιάζει κάτι διαφορετικό. Δεν χρειάζεται να είσαι εύγλωττος, μαθηματική διάνοια ή το παιδί genius για να θεωρείσαι έξυπνος. Η πληθώρα των παραπάνω ικανοτήτων ανοίγει ένα πεδίο νοημοσύνης που πολλοί δεν είχαν διανοηθεί την ύπαρξη του. Δεν υπάρχει άρια φυλή στην ευφυΐα, χωρίς αυτό να καθαιρεί την παρουσία ηλιθιότητας. Ίσως αργότερα, το να είσαι αστείρευτα βλάκας, θεωρηθεί κι αυτό μια μορφή εξυπνάδας! Υπερβολές!
Οι μηχανισμοί της ευφυΐας είναι κάτι ελεγχόμενο και μη κατά την γνώμη μου. Με την κατάλληλη διεργασία των όποιων ικανοτήτων έχει ο καθένας από εμάς – κυρίως από την μικρή ηλικία- προϋποθέτουν αυτόματα την ανάπτυξη τους. Βέβαια, σ’ ένα σύστημα παπαγάλων, προβάτων και των λοιπών ειδών του ζωικού βασιλείου, κάτι τέτοιο παρουσιάζεται τρομακτικά δύσκολο. Τίποτα, όμως, δεν είναι ακατόρθωτο. Ποτέ δεν είναι αργά για την αναγνώριση των οποιοδήποτε δεξιοτήτων μας. Γιατί, λοιπόν, να θεωρήσουμε δεδομένη μια ανικανότητα που ίσως και να τείνει προς την ικανότητα;
Πάντως εμένα κι οι εφτά ζωές μου δεν μου αρκούν για να αναπτύξω διαφορετική νοημοσύνη κάθε φορά. Ας αρκεστώ στα ως έχω και στον καθιερωμένο μου χαιρετισμό: νιαααρρρ!
The black cat